Zo grof en grauw hoor je het niet vaak in het theater
door Hein Janssen
Een voorstelling met als titel Niezogekdapoeziezoslechverkoopt roept bepaalde verwachtingen op. Zeker als de première ervan midden in de Boekenweek valt….
‘Niet zo gek dat poëzie zo slecht verkoopt’, zou deze productie in normaal Nederlands heten. Dus het zal wel gaan over verheven gedachten en stemmingen – mooi, literair theater wellicht, met een dichterlijke inslag. Niets daarvan dit keer bij theatergroep Monk, bestaande uit Ellen Goemans en Rutger Kroon, voor de gelegenheid aangevuld met Willem de Wolf (spel) en Ton Kas (regie).
Kroon speelt in deze voorstelling een penozegozer en Ellen Goemans een slettebak van een meid, die zich wulps heeft verschanst op een felrode scooter. In een lange dialoog, in een plat, stads (Haags?) dialect, verwoorden zij alle mogelijk thema’s en angsten van de moderne samenleving. Hier zitten we minstens een uur lang te kijken en vooral te luisteren naar een onthutsende conversatie tussen twee typische vertegenwoordigers van de zogenaamde white trash.
Grof gebekt, en afgevend op alles wat ze niet kennen zo slaan deze Pi en Exo (zoals ze in het stuk heten) zich door het leven heen. Racistische grappen en foute moppen, verwensingen als kutkankerhoer en tyfusleider buitelen over elkaar heen. Dat stompt aanvankelijk af, maar gaandeweg gaan deze twee mensen op een bepaalde manier toch intrigeren. Wat drijft ze, waarom doen ze zo, waar komt die angst voor het onbekende vandaan?
Heel even – als in een glimp – krijgen ze iets menselijks: in hun dagdromen over een beter leven, ergens in Brazilië, of iets goeds doen voor de dieren.
Monk brengt met Niezogekdapoeziezoslechverkoopt allesbehalve genuanceerd theater, en al helemaal niet politiek correct. Maar door de harde, niets ontziende toon blijft het over het algemeen spannend – zo grof en zo grauw hoor je het niet vaak in het theater.
In het laatste deel komt er ineens een derde personage in het spel: de wat slome, suffe fietser met een lekke band (gespeeld door De Wolf). Hij vertegenwoordigt de even blanke als grijze vaderlandse middenklasse, met zijn gezeur over het verschil tussen een regenpak en een poncho. Intussen probeert hij zowel het meisje als de jongen te betasten, waarmee er werkelijk niets positiefs over de menselijke staat te melden valt.
Eigenlijk is deze interventie niet sterk, evenmin als de tekst die tenslotte geprojecteerd wordt en waarin vooruitgekeken wordt op wat er de rest van dit jaar met zowel de personages als met Nederland gebeurt. Het was misschien beter geweest alleen die twee radelozen en reddelozen uit de probleemwijken aan het woord te laten.
De Volkskrant over Niezogekdapoëziezoslechverkoopt 17-3-2008
Druipers, luchtvervuiling, school en merkenterreur
Door Ingrid van Frankenhuyzen
Het provocatief politieke en soms gewoon literaire collectief Monk laat in de voorstelling Niezogekdapoeziezoslechverkoopt twee beschadigde hangjongeren zien: Pi en Exo, gespeeld door Ellen Goemans en Rutger Kroon. Zij praten niet maar schelden over alles, de kutregering maar ook de snorren van Marokkanen die zij laten staan om op hun moeders te lijken. En de moeder van Exo “laat zich in dr reet neuken door de slager in ruil voor een week gehakt.” Pi is trouwens ooit “zwanger geschopt door een vriendje”.
Het white trash-duo fulmineert ruim een uur lang over de multiculturele samenleving, eierstokken, druipers, luchtvervuiling, school, de merkenterreur van kleding et cetera. Elk zelfstandig naamwoord begint met tering en klote, kanker en tyfus. Maar naast hun vuilbekkerij zijn de twee ook vertederend naïef, ontwapenend onhandig, sympathiek en vooral: geestig. In Monks maatschappelijk zedenschets ligt de sympathie duidelijk bij de onderklasse.
Regisseur Ton Kas, die het stuk enigszins baseerde op het toneelstuk Mercedes (1983) van de Oost-Duitse schrijver Thomas Brasch, geeft alle cabareteske grappen de ruimte door de enscenering kort te houden. Goemans en Kroon komen nauwelijks van hun plaats. De laatste staat met typische junkenmotoriek heen en weer te schommelen, Goemans slettebakt op haar scooter vooral met haar gezicht. Kas regisseert in feite een spannend en humoristisch hoorspel met een tableau vivant. Tot op het moment dat Willem de Wolf (de andere helft van het befaamde theaterduo Kas & De Wolf) zijn intrede doet. Op de fiets, met helm, in een burgermansregenpak. Hij speelt heel stil een onderhuids vieze man die – Pi opgeilend – in detail zeurt over de kuil van water die ontstaat bij fietsen met een regenponcho. Zal hij zich nog aan Pi vergrijpen?
Monk laat het in het midden en projecteert een tekst waarop de toekomst van Pi (gescheiden moeder zonder geld) en Exo (verblijfplaats onbekend) geschetst wordt. Dit eind is wat kunstmatig en onbevredigend. Het zo mooi ingetoomde en richtingloze stuk leidt abrupt naar een conclusie. Was het nou maar blijven zweven in die niet aflatende stroom van scheldkanonnades die de ouderen onder het publiek heel wat oooohhhs ontlokt, gevolgd door een schaterlach.
NRC Handelsblad over Niezogekdapoëziezoslechverkoopt 23-4-2008
Grimmig en gastvrij
door Kester Freriks
Dierenhuiden hangen aan de wand en bedekken een reusachtige bank. De Peer Gynt-suite van Grieg voert de toeschouwer mee naar Finland. Het huis wordt bewoond door een volkomen fout echtpaar en de vader van de vrouw. Zij verdient een vermogen in aandelenzwendel, hij zit in de beveiliging en de oude man herinnert zich de mooiste tijd van zijn leven bij de SS. Een Nederlandse schrijver zoekt hier een veilig onderkomen vanwege doodsbedreigingen in het vaderland. Zijn roman Gadget heeft de hoofdstedelijke kunstwereld in de flank getroffen.
Theatergroep Monk brengt met Noord, geschreven door Rutger Kroon en Joachim Robbrecht, een cynische voorstelling die de grote inspiratiebron Louis Ferdinand Celine alle eer aandoet. Hoe charmant en gastvrij de sfeer ook is, steeds grimmiger worden de onderlinge verhoudingen. Dik Boutkan, gehuld in Fins wol, zwijgt een uur lang en houdt dan opeens een indrukwekkende monoloog over de zegeningen van de SS. Eva Duijvestein acteert briljant het type van zichzelf vervulde vrouw met vileine glimlach. Anna Schoen is de sexy flirt van de gevluchte schrijver. Rutger Kroon als verwaande, wufte auteur treft zijn personage scherp.
Soms is de voorstelling iets te trekkerig en lijdt het spel aan overdaad, alsof de auteurs en spelers geen weerstand kunnen bieden aan de verleidingen van lekker fout zijn, toch is het geheel intrigerend en spannend.
NRC Handelsblad over SoyBomb2: Noord 17-1-2011
